U bent hier

Schenken / vermogensplanning

Schenken
Voor een schenking in contanten of via de bank is geen notariële akte vereist. Houdt u in dat geval wel de vrijstellingen voor de schenkbelasting in de gaten. Wilt u meer weten over de hoogte van de vrijstellingen, neem dan contact op met de notaris. Als u de schenkingen in contanten of via de bank niet aan de koude kant wilt laten toekomen vergeet dan niet de privé-clausule vast te leggen. Dat kan niet meer achteraf worden toegevoegd.

Schenken op papier
Als men geen contanten ter beschikking heeft en men het vermogen wil afbouwen wordt er vaker geschonken op papier. Als de schenking pas bij overlijden wordt uitbetaald is een notariële akte vereist. Hiervoor is een goed advies vooraf noodzakelijk. Bij een papieren schenking gaat er geen vermogen daadwerkelijk over doch wordt een bedrag schuldig erkend door de ouders aan de kinderen. Hierover moeten de ouders dan elk jaar 6% rente betalen aan de kinderen. Voorts kunnen deze schenkingen voor de aangifte inkomstenbelasting in box 3 van zowel de ouders als de kinderen een rol spelen. Dus niet klakkeloos starten met schenken of blijven doorschenken. Uw financieel adviseur en notaris kunnen u hierin adviseren. Een schenking kan ook herroepelijk worden gemaakt: in dat geval kunnen de ouders als het niet meer nodig is de schenking terugdraaien.

Schenkingsrecht
De notaris kan u adviseren ten aanzien van het schenkingsrecht. Niet alleen voor kinderen, maar ook voor alle andere begiftigden gelden vrijstellingen. Voor kinderen zijn er eenmalige hoge vrijstellingen als de kinderen tussen de 18 en 40 jaar oud zijn. Deze vrijstellingen kunnen nog eens extra worden verhoogd bij bijvoorbeeld de aankoop van een woonhuis met deze schenking.

Overdracht van de ouderlijke woning
De overdracht van de eigen woning aan kinderen was in het verleden een veel besproken onderwerp op het notariskantoor. Met name ging het dan om de vraag of het verstandig was het woonhuis reeds bij leven aan de kinderen over te dragen. Sinds 1 januari 1997 is de vermogenstoets bij een intrek in een bejaardenhuis afgeschaft. Sinds 1 januari 2001 heeft zo'n overdracht ook consequenties voor de inkomstenbelasting die niet gunstig zijn. Sinds 1 januari 2010 wordt ook een waardestijging na die datum toch fictief tot de nalatenschap gerekend, dus ook ter besparing van erfbelasting is een overdracht geen optie meer. Gelukkig heeft de belastingdienst een overgangsregeling opgenomen voor de reeds voor die wetswijziging overgedragen woningen. Ook een verkoop onder voorbehoud van een huurrecht is alleen mogelijk als een hoge huur door de ouders wordt betaald aan de kinderen.

Wijziging of opheffen huwelijksvoorwaarden
Bepalend voor de omvang van de nalatenschap is de wijze waarop u bent getrouwd: in (algehele of beperkte) gemeenschap van goederen of op huwelijkse voorwaarden. Ingeval u op huwelijksvoorwaarden gehuwd bent kan een van beide partners een groter vermogen hebben dat ook bij dat overlijden met erfbelasting wordt belast. Ingeval u ongeacht wie het eerste overlijdt een gelijke aanslag wil ontvangen kunt u dit bereiken door de huwelijksvoorwaarden op te heffen of aan te passen. Hiervoor is alleen een notariële akte vereist. De rechter is hiervoor niet meer nodig. Laat u hieromtrent eventueel adviseren door de notaris. Zo zal opheffen mogelijk zijn als men geen risico's meer loopt qua schuldeisers of qua echtscheiding. Als dit wel het geval is kan een finale verrekening bij overlijden worden ingebouwd. Ook levensverzekeringen en met een uitsluitingsclausule verkregen vermogensbestanddelen moeten hier wel in de gaten worden gehouden.

Testamenten
Besparing van erfbelasting kan worden bereikt door het doen van schenkingen tijdens leven, maar ook door het maken of aanpassen van uw testament. Het toevoegen van een renteclausule aan een normaal langstlevende-testament kan voordelen geven. Een tweetrapsmaking kan voorkomen dat de langstlevende ouder na het eerste overlijden al erfbelasting moet betalen. Bij grotere vermogens is weer een keuze-testament de oplossing. Vergeet ook niet te sturen in een eventuele bedrijfsopvolging. Testamenten zijn steeds minder standaard en steeds meer maatwerk.

Legaat kleinkinderen
Vanaf 1 januari 2010 is de erfbelasting voor kleinkinderen zodanig verhoogd dat het niet meer interessant is een groot gedeelte van het vermogen door te schuiven naar kleinkinderen. Wel geldt vanaf die datum een vrijstelling voor kleinkinderen welke gelijk is aan de vrijstelling van de kinderen, thans ruim 20.000 euro. Veel vermogende grootouders zullen een legaat van het vrijgestelde bedrag aan de kleinkinderen vermaken. Bij jonge kleinkinderen zal er ook een bewind over worden aangesteld zodat ze geen gekke dingen gaan doen met dit geld. Laat u informeren door de notaris.

Hierna worden een aantal testamentvormen besproken die veel voorkomen tussen echtparen:
De ouderlijke boedelverdeling

De ouderlijke boedelverdeling(OBV) was tot 1 januari 2003 de meest voorkomende uiterste wilsbeschikking. Na 1 januari 2003 is het niet meer mogelijk een ouderlijke boedelverdeling testament te maken. De bestaande testamenten blijven echter wel geldig. Deze testamenten worden dus niet overruled door het nieuwe erfrecht van 2003.
Het kenmerk van de ouderlijke boedelverdeling is dat de langstlevende ouder automatisch de vrije beschikking heeft over de gehele nalatenschap en de verplichting heeft alle schulden te voldoen. De langstlevende heeft voorts de verplichting om aan de kinderen ieder hun erfdeel schuldig te erkennen. Vaak zal een rente worden vergoed over de vorderingen. Deze rente bepaalt mede de hoogte van de erfbelasting bij het eerste en tweede overlijden. Deze renteclausule kunt u aanpassen. Laat u eventueel informeren door de notaris over de inhoud van uw testament.

Wettelijke verdeling
Vanaf 1 januari 2003 geldt een nieuwe regeling voor het geval de overledene een echtgenoot (of geregistreerd partner) en één of meer kinderen als erfgenaam achterlaat. Deze regeling is gebaseerd op de ouderlijke boedelverdeling en wordt de wettelijke verdeling genoemd. De echtgenoot wordt net als bij de ouderlijke boedelverdeling enig rechthebbende tot de nalatenschap. Hij krijgt dus alle bezittingen, maar moet de schulden voor zijn rekening nemen. De kinderen krijgen een geldvordering op de echtgenoot ter waarde van hun erfdeel, opeisbaar bij het overlijden van die echtgenoot. De vordering draagt een rente die afhankelijk is van de door de overheid vastgestelde wettelijke rente. Als er geen testamenten zijn gemaakt kan na het eerstoverlijden de langstlevende ouder en de kinderen een rente-overeenkomst maken die de hoogte van de erfbelasting bij het eerste en het tweede overlijden bepaalt. Laat u eventueel door de notaris informeren over deze rente-overeenkomst. Als er in een testament wordt aangesloten bij de wettelijke verdeling wordt vaak al een afwijkende renteclausule opgenomen.

Het vruchtgebruiktestament
Er zijn verschillende soorten vruchtgebruik-testamenten. Het basistestament is dat de langstlevende een vruchtgebruik krijgt van (alle) goederen van de nalatenschap. Dit houdt in dat alle inkomsten uit het vermogen (bijvoorbeeld rente, dividend) aan de langstlevende toekomen. Als u een dergelijk testament nog voor 1 januari 2003 heeft gemaakt wordt dit niet overruled door het nieuwe erfrecht van 2003. Laat u in dat geval goed informeren door uw notaris over de andere mogelijkheden. Bij een oud vruchtgebruik-testament kan de langstlevende meestal niet zonder de kinderen over het woonhuis beschikken.

Flexibel testament/keuze-testament
Het lijkt erop dat echtgenoten met kinderen maar twee mogelijkheden hebben: óf gebruik maken van de wettelijke verdeling, óf het vruchtgebruik testament. Er is ook een combinatie mogelijk. Naast de wettelijke verdeling met een testamentair vastgesteld rentepercentage heeft de langstlevende de mogelijkheid bepaalde goederen uit de nalatenschap te kiezen (een keuzelegaat) en/of een vruchtgebruik van de gehele of van een gedeelte van de nalatenschap. Fiscaal gezien is het meest wenselijk dat de keuze wordt uitgesteld tot na het overlijden van een van de echtgenoten. De keuze ligt uiteindelijk bij de langstlevende. Deze optie is vooral bedoeld voor de grotere vermogens of de gevallen dat de langstlevende niet het gehele vermogen nodig heeft. Dit is maatwerk en vereist een goede voorlichting en advies.

Tweetrapsmaking
Na een uitzending van "Radar" in 2010 is er door veel echtparen gekozen voor de zogeheten tweetrapsmaking. Bij alle voormelde testamentsvormen zal bij het eerste overlijden erfbelasting worden betaald. Als de langstlevende deze belasting niet kan of niet wil betalen en het vermogen dat de langstlevende erft niet meer dan de vrijstelling bedraagt (thans ongeveer € 600.000,--) kan men kiezen voor de tweetrapsmaking.
Wel heeft dit als consequentie dat de kinderen bij het tweede overlijden in de regel meer erfbelasting dienen te betalen. De keuze tussen een wettelijke verdeling met een renteclausule of een tweetrapsmaking kan pas worden gemaakt na een doorrekening door de notaris van beide opties. Uiteindelijk kiest de klant zelf. Twee echtparen in dezelfde situatie kunnen toch voor een verschillende optie kiezen.

Kinderen uit verschillende huwelijken
Heeft u kinderen uit verschillende huwelijken of wilt u stiefkinderen gelijk behandelen als uw eigen kinderen, hiervoor zijn allerlei mogelijkheden in een testament. Laat u informeren door de notaris.